Ứng dụng công nghệ sinh học để chọn tạo giống dưa leo, khổ qua, đậu que có năng suất cao, phẩm chất tốt cho thành phố Cần Thơ

Đề tài "Ứng dụng công nghệ sinh học để chọn tạo giống dưa leo, khổ qua, đậu que có năng suất cao, phẩm chất tốt cho thành phố Cần Thơ" do TS. Nguyễn Trọng Phước chủ nhiệm cùng các nhà khoa học đầu ngành GS.TS. Nguyễn Thị Lang và GS.TS. Bùi Chí Bửu tại Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Công nghệ cao ĐBSCL (HATRI) thực hiện từ tháng 12/2021 đến 08/2024.

Mặc dù dưa leo, khổ qua và đậu que là nhóm rau màu chủ lực mang lại thu nhập cao cho nông dân Cần Thơ, thị trường hạt giống hiện phụ thuộc lớn vào nguồn giống nhập khẩu giá cao và dễ nhiễm bệnh phấn trắng, sương mai, héo rũ trong điều kiện nhiệt đới ẩm. Nhóm tác giả đã kết hợp khai thác tập đoàn giống bản địa với công nghệ sinh học hiện đại: sàng lọc kiểu gen bằng 44 cặp mồi phân tử SSR/eSSR để tuyển nhanh nguồn bố mẹ mang gen kháng nấm bệnh, vi khuẩn gây hại và tính trạng nông học ưu tú.

Song song đó, nhóm tiến hành lai tạo hữu tính, đánh giá năng suất và chất lượng trái qua các thế hệ phân ly, đồng thời thực hiện giải trình tự DNA trực tiếp từ sản phẩm PCR trên hệ thống máy ABI 3500 Genetic Analyzer theo nguyên lý Sanger với bộ kit BigDye Terminator v3.1. Bốn trình tự DNA đặc trưng của các giống chọn tạo mới đã được chuẩn hóa để đăng ký định danh trên ngân hàng gen quốc tế NCBI.

Kết quả khảo nghiệm thực tế thông qua các hội thảo đầu bờ với 40 cán bộ kỹ thuật và nông dân tại quận Thốt Nốt và quận Cái Răng khẳng định tính thích nghi rộng của bộ giống mới. Nghiệm thu đề tài bàn giao hoàn chỉnh 1–2 kg hạt giống gốc cho mỗi loại (dưa leo, khổ qua, đậu que) kèm 06 bộ quy trình kỹ thuật chọn tạo và nhân hạt giống gốc kháng sâu bệnh, đặt nền móng tự chủ giống rau ăn quả cho Cần Thơ.