Nghiên cứu sử dụng vật liệu Zeolite NaP1 từ tro trấu để xử lý nước thải ngành chế biến thủy sản

Đề tài "Nghiên cứu sử dụng vật liệu Zeolite NaP1 từ tro trấu để xử lý nước thải ngành chế biến thủy sản" (mã hợp đồng 04/HĐ-SKHCN) do ThS. Nguyễn Thị Như Ý và TS. Lê Sĩ Thiện (Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ) chủ trì phối hợp nhóm PGS.TS. Đại học Cần Thơ thực hiện đến tháng 04/2026.

Chế biến thủy sản là ngành công nghiệp mũi nhọn của Cần Thơ nhưng thải lượng lớn nước thải giàu đạm (nitrate) và lân (phosphate), nếu không tách loại triệt để trước hoặc sau công đoạn sinh học sẽ gây phú dưỡng nguồn tiếp nhận sông Hậu và đội chi phí hóa chất xử lý. Tận dụng phụ phẩm tro trấu dồi dào từ các nhà máy xay xát lúa gạo địa phương — vốn chứa hàm lượng SiO2 tinh khiết lên tới 96,15% theo kết quả đo huỳnh quang tia X (XRF) — nhóm nghiên cứu đã thiết lập quy trình thủy nhiệt đơn giản, tiết kiệm năng lượng để tổng hợp vật liệu Zeolite NaP1.

Vật liệu thu được vượt trội so với yêu cầu đặt hàng ban đầu: hạt tinh thể đồng đều ở kích thước 1–4 micromet với diện tích bề mặt riêng đạt 66 m²/g (so với mức chỉ tiêu hợp đồng 40 m²/g), đảm bảo dung lượng hấp phụ cao đối với cả hai ion ô nhiễm nitrate và phosphate trong môi trường nước thải thật.

Nhóm tác giả đã lắp đặt và vận hành thành công mô hình thử nghiệm thực tế công suất 10 m³/ngày đêm (tương ứng 420 lít/mẻ/giờ) đặt xen giữa bước xử lý hóa lý và vi sinh, kèm theo phương án hoàn nguyên hoặc tái sử dụng bã zeolite giàu dinh dưỡng N-P sau bão hòa làm giá thể nông nghiệp tuần hoàn. Giải pháp mang lại hiệu quả kép giảm chất thải rắn nông nghiệp và hạ giá thành xử lý môi trường cho doanh nghiệp thủy sản.